Ngày 17/11/2026, Tổ chức Y tế Liên Mỹ (PAHO) chính thức công bố Mỹ mất quy chế loại trừ bệnh sởi mà nước này giữ từ năm 2000. Lý do: virus sởi đã lây lan liên tục trong cộng đồng Mỹ suốt hơn 12 tháng, bắt đầu từ đợt bùng phát ở bang Texas vào tháng 1/2025.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), tính đến ngày 12/11/2026, Mỹ ghi nhận 5.412 ca sởi trong năm 2026 tại 45 bang, mức cao nhất kể từ năm 1991, với 43 đợt bùng phát và 10 ca tử vong. Con số này gấp hơn hai lần cả năm 2025. Đáng chú ý, khoảng 96% số ca mắc là người chưa tiêm vắc xin hoặc không rõ tình trạng tiêm chủng.
Nguyên nhân nằm ở tỉ lệ tiêm chủng: để tạo miễn dịch cộng đồng với sởi cần ít nhất 95% trẻ tiêm đủ hai mũi vắc xin MMR, nhưng tỉ lệ này ở trẻ mẫu giáo Mỹ chỉ còn 92,4%. Sởi là một trong những bệnh lây lan mạnh nhất — một người mắc có thể lây cho 12–18 người chưa có miễn dịch, trong khi hai mũi MMR bảo vệ tới 97%.
Câu chuyện này cũng gần với Việt Nam: đầu năm 2025, cả nước ghi nhận gần 82.000 ca nghi sởi, Bộ Y tế đã phải triển khai chiến dịch tiêm đợt 3. Riêng Hà Nội, từ đầu năm 2026 đến nay ghi nhận 418 ca sởi. Bài học chung: chỉ cần tỉ lệ tiêm chủng sụt xuống dưới ngưỡng an toàn, sởi sẽ quay lại rất nhanh.
Người Việt, nhất là những ai sắp đi Mỹ, nên kiểm tra đã tiêm đủ hai mũi MMR hay chưa: mũi một lúc 9 tháng tuổi, mũi hai lúc 18–23 tháng tuổi. Xem phân tích đầy đủ trong video.
Một tin đồn lan khắp mạng xã hội tuần qua cho rằng một người sau khi chơi Pickleball ở huyện Cư Kuin cũ, tỉnh Đắk Lắk, đã làm lây nhiễm HIV cho nhiều người khác. Chính quyền xã Ea Ning đã vào cuộc xác minh trong hai ngày 13–14/11/2026 và khẳng định tin đồn này hoàn toàn không có căn cứ. Công an xã đã mời hai cá nhân có hành vi chia sẻ, bình luận khiếm nhã về vụ việc lên làm việc để xem xét, xử lý theo quy định.
Chiều 15/11/2026, Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) gửi văn bản hỏa tốc tới Sở Y tế các tỉnh, thành phố, yêu cầu rà soát toàn bộ quy trình quản lý thông tin người nhiễm HIV, siết chặt bảo mật hồ sơ bệnh án và các phần mềm quản lý như HIV-INFO, HMED, đồng thời phối hợp với công an và cơ quan quản lý thông tin, truyền thông để xử lý tin sai sự thật, tin bịa đặt, kích động kỳ thị. Các địa phương phải báo cáo nhanh về Cục Phòng bệnh trước ngày 18/11/2026.
Tin đồn này nguy hiểm theo hai hướng: nó gieo hoang mang trong dư luận và kích động kỳ thị người nhiễm HIV — điều Luật Phòng, chống HIV/AIDS nghiêm cấm — đồng thời xâm phạm quyền riêng tư khi đăng tải thông tin cá nhân, hình ảnh của những người bị nghi ngờ liên quan dù chưa có bất kỳ kết luận y tế nào.
Người chia sẻ tin giả mạo, sai sự thật trên mạng xã hội có thể bị phạt 10–20 triệu đồng theo Điều 101 Nghị định 15/2020/NĐ-CP; hành vi tiết lộ bí mật đời tư bị phạt 20–30 triệu đồng kèm buộc gỡ bỏ thông tin.
Sự thật y khoa: HIV chỉ lây qua ba đường — quan hệ tình dục không an toàn, qua đường máu và từ mẹ sang con. Chơi thể thao chung, ăn chung, bắt tay không lây HIV. Theo Cục Phòng bệnh, tính đến tháng 8/2026, cả nước ghi nhận 258.047 người nhiễm HIV còn sống. Người nhiễm HIV điều trị ARV đạt tải lượng vi rút dưới ngưỡng phát hiện sẽ không lây truyền HIV qua đường tình dục — thông điệp K=K (Không phát hiện = Không lây truyền).
Chuột dũi trụi lông sở hữu những cơ chế độc đáo cho phép chúng chống lại quá trình lão hóa và đẩy lùi bệnh tật như ung thư.
Chuột dũi trụi lông (Heterocephalus glaber), loài động vật nhỏ có hình dáng kỳ lạ sống ở Đông Phi, từ lâu thu hút sự chú ý của các nhà khoa học nhờ khả năng chống lão hóa và kháng bệnh. Sinh vật gặm nhấm sống dưới lòng đất này sở hữu lớp da màu hồng nhăn nheo và hàm răng quá khổ, nổi tiếng với tuổi thọ vượt trội, có thể chống lại các vấn đề sức khỏe liên quan đến tuổi tác như ung thư.
Những nghiên cứu khoa học đang khám phá cơ chế phía sau tuổi thọ đáng kinh ngạc của chuột dũi trụi lông, cung cấp thêm hiểu biết về quá trình lão hóa và phòng ngừa bệnh tật ở con người.
Thách thức quy luật lão hóa
Một trong những phát hiện đột phá về chuột dũi trụi lông là chúng có thể thách thức quy luật lão hóa sinh học. Phần lớn động vật có nguy cơ tử vong tăng mạnh khi già đi, hiện tượng mang tên quy luật Gompertz. Được thiết lập vào đầu thế kỷ 19, quy luật này chỉ ra sau khi trưởng thành, cứ cách 8 năm, khả năng tử vong lại tăng gấp đôi. Tuy nhiên, chuột dũi trụi lông dường như không tuân theo quy luật đó. Đối với chúng, khả năng tử vong không tăng khi già đi. Ngay cả khi đạt đến tuổi thọ cao, tỷ lệ tử vong của chúng vẫn ở mức thấp bất thường.
Rochelle Buffenstein, nhà nghiên cứu hàng đầu tại Calico, công ty công nghệ sinh học tập trung vào lão hóa, dành nhiều thập kỷ nghiên cứu chuột dũi trụi lông. Theo phát hiện của bà, loài này có thể sống tới 30 năm, vượt xa tuổi thọ của các loài gặm nhấm kích thước tương tự chuột nhắt, chỉ sống khoảng 4 năm. Hơn nữa, chúng vẫn duy trì khả năng sinh sản và hoạt động tích cực cho đến khi già, điều rất đặc biệt đối với động vật có vú.
Bí quyết sống lâu
Các nhà khoa học bị thu hút bởi cơ chế cho phép chuột dũi trụi lông chống lại lão hóa và các bệnh liên quan đến tuổi tác. Đặc biệt, họ tập trung vào hệ thống sửa chữa ADN rất hiệu quả của chúng. Chuột dũi trụi lông cũng có mức độ protein "chaperone" cao bất thường, giúp duy trì tính nguyên vẹn của các protein khác trong cơ thể. Khả năng sửa chữa liên tục có thể giúp giữ cho tế bào của chúng ở trạng thái khỏe mạnh, ngăn ngừa những tổn thương dẫn đến lão hóa.
Nghiên cứu sâu hơn hé lộ loài này có hệ thống phòng ngừa ung thư hoạt động tích cực. Không giống nhiều loài động vật, chúng hiếm khi phát triển ung thư dù sống hàng chục năm, thành tựu có ý nghĩa sâu sắc đối với nghiên cứu ung thư ở người.
Đột phá trong cơ chế chống lão hóa
Ngoài hệ thống sửa chữa ADN và phòng ngừa ung thư hiệu quả, chuột dũi trụi lông dường như sở hữu cơ chế độc đáo giúp chúng chống lại lão hóa ở cấp độ tế bào. Cơ chế này liên quan đến senolysis, quá trình loại bỏ có chọn lọc tế bào lão hóa. Tế bào lão hóa thường gắn liền với lão hóa vì chúng mất khả năng phân chia và tích tụ theo thời gian, góp phần gây thoái hóa mô, viêm mạn tính và suy giảm chức năng cơ quan.
Nghiên cứu cũng phát hiện chúng có lượng lớn serotonin trong mô, kích hoạt quá trình dẫn đến cái chết của tế bào lão hóa. Quá trình đó rất quan trọng vì nó giúp tránh tích tụ của tế bào có hại, không còn khả năng hoạt động, dễ dẫn tới ung thư và tình trạng thoái hóa thần kinh.
Những phát hiện về hệ thống sinh học độc đáo của chuột chũi dụi lông có ý nghĩa quan trọng đối với nghiên cứu lão hóa và sức khỏe con người. Bằng cách nghiên cứu biện pháp di truyền cho phép chúng chống lại lão hóa ở tế bào, các nhà khoa học hy vọng tìm ra phương pháp giúp trì hoãn lão hóa, giảm tác động của bệnh mạn tính và cải thiện thời gian sống khỏe mạnh ở người.
Cây lẻ bạn, hay còn gọi là cây sò huyết, là một loại cây cảnh phổ biến với màu lá tím đẹp mắt và cụm hoa đặc trưng. Tuy nhiên, ít ai biết rằng loại cây này còn ẩn chứa nhiều lợi ích sức khỏe đáng kinh ngạc.
Hỗ trợ điều trị hiệu quả các bệnh về đường hô hấp
Cây lẻ bạn từ lâu đã được ví như "khắc tinh" của các bệnh về đường hô hấp. Khả năng làm loãng đờm và tống xuất chúng ra khỏi đường thở là một trong những công dụng nổi bật nhất của loài cây này, giúp làm giảm các cơn ho khó chịu một cách hiệu quả, đặc biệt là ho khan và ho có đờm dai dẳng. Đối với những người mắc viêm phế quản cấp tính hoặc mãn tính, lẻ bạn có thể là một giải pháp hỗ trợ đáng cân nhắc.
Không chỉ vậy, các hoạt chất sinh học trong cây lẻ bạn còn sở hữu tính kháng viêm mạnh mẽ. Chúng giúp làm dịu cổ họng đang bị kích ứng, giảm sưng tấy niêm mạc đường hô hấp và từ đó hỗ trợ điều trị các tình trạng như viêm họng.
Cây lẻ bạn tốt cho sức khỏe nhiều người lại chỉ trồng làm cảnh. Ảnh: Getty Images
Tăng cường sức khỏe tim mạch và ổn định huyết áp
Nhiều nghiên cứu khoa học hiện đại đã bắt đầu khám phá và xác nhận rằng cây lẻ bạn chứa một lượng lớn chất chống oxy hóa mạnh mẽ. Những hợp chất này đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc bảo vệ cơ thể khỏi tác hại của các gốc tự do, vốn là nguyên nhân gây tổn thương tế bào và dẫn đến nhiều bệnh mãn tính, bao gồm cả các bệnh tim mạch.
Bằng cách trung hòa các gốc tự do và giảm viêm nhiễm trong cơ thể, cây lẻ bạn góp phần ngăn ngừa tổn thương mạch máu, duy trì sự đàn hồi của thành mạch. Điều này trực tiếp hỗ trợ ổn định huyết áp, giảm gánh nặng cho tim và từ đó hạn chế nguy cơ mắc các bệnh lý nguy hiểm như xơ vữa động mạch, nhồi máu cơ tim hay đột quỵ.
Thanh nhiệt, giải độc và làm mát cơ thể
Theo nguyên lý của y học cổ truyền, cây lẻ bạn sở hữu tính hàn (mát), chính vì vậy nó được ứng dụng rộng rãi trong việc thanh nhiệt và giải độc cho cơ thể. Trong những ngày nắng nóng oi bức, hoặc khi cơ thể tích tụ quá nhiều độc tố do lối sống hay môi trường, cây lẻ bạn có thể phát huy tác dụng làm mát từ bên trong. Đồng thời, lẻ bạn còn hỗ trợ quá trình loại bỏ độc tố thông qua đường tiểu tiện, giúp cân bằng nhiệt độ cơ thể và cải thiện các vấn đề tiêu hóa do nhiệt.
Hỗ trợ cầm máu và điều trị các chứng xuất huyết
Một công dụng khác đáng chú ý của cây lẻ bạn là khả năng lương huyết giải độc, tức là làm mát máu và loại bỏ độc tố trong máu. Đặc tính này giúp cây lẻ bạn trở thành một vị thuốc hỗ trợ hiệu quả trong việc điều trị các chứng xuất huyết khác nhau.
Trong dân gian, lẻ bạn thường được dùng để hỗ trợ kiểm soát các tình trạng như ho ra máu, đi ngoài ra máu, hay các trường hợp chảy máu do huyết nhiệt. Hoa lẻ bạn, đặc biệt, thường được sử dụng trong các bài thuốc cổ truyền để phát huy công dụng này, giúp cầm máu một cách tự nhiên và an toàn.
Lợi ích trong việc điều trị các vấn đề tiết niệu và lợi tiểu
Ngoài những công dụng trên, cây lẻ bạn còn được biết đến với khả năng hỗ trợ các vấn đề về đường tiết niệu, đặc biệt là tình trạng bí tiểu tiện. Với đặc tính lợi tiểu, cây lẻ bạn giúp kích thích quá trình bài tiết nước tiểu, từ đó giúp cơ thể loại bỏ lượng nước dư thừa và các chất cặn bã, độc tố tích tụ trong hệ tiết niệu.
Mặc dù cây lẻ bạn mang lại nhiều lợi ích sức khỏe, việc sử dụng cây này trong điều trị bệnh cần có sự hướng dẫn của thầy thuốc hoặc người có chuyên môn. Không tự ý sử dụng hoặc lạm dụng để tránh các tác dụng không mong muốn.
Thuốc hạ mỡ máu statin thường liên quan đến tác dụng phụ đau cơ, hoặc các triệu chứng liên quan tới cơ như đau nhức, yếu cơ, chuột rút. Đây là tác dụng phụ phổ biến nhất và khiến nhiều người phải ngưng dùng thuốc. Các triệu chứng cơ do statin có thể nhẹ đến vừa, thường xuất hiện trong 1 đến 12 tháng đầu dùng thuốc và thường giảm hoặc biến mất sau khi ngưng thuốc.
Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu tổng hợp cũng chỉ ra rằng tỷ lệ đau cơ ở người dùng statin và nhóm dùng giả dược khá tương đương, nghĩa là nhiều trường hợp đau cơ có thể không liên quan trực tiếp đến thuốc. Mức độ nhẹ hoặc trung bình của đau cơ phổ biến hơn là các biến chứng nghiêm trọng như tiêu cơ vân - một tình trạng hiếm gặp nhưng nghiêm trọng, có thể gây suy thận và đe dọa tính mạng.
Nguy cơ đau cơ tăng cao hơn khi dùng liều cao statin, khi phối hợp với các thuốc khác như fibrate, thuốc chống nấm, hoặc thuốc kháng sinh nhóm Macrolid. Người tuổi cao, người nhẹ cân, hoặc có nhiều bệnh nền đều có nguy cơ cao hơn. Đau cơ do statin đòi hỏi kiểm tra các men cơ trong máu (CK) để theo dõi và xử trí kịp thời.
Tóm lại, đau cơ là tác dụng phụ phổ biến nhất của statin, phần lớn là nhẹ và tạm thời, nhưng cũng cần theo dõi để phát hiện sớm các biến chứng nghiêm trọng hiếm gặp như tiêu cơ vân.
Trong nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí y khoa The Lancet's eBioMedicine, các nhà khoa học đã tìm ra một chất dinh dưỡng quan trọng có thể là chìa khóa cho giấc ngủ ngon, đặc biệt ở người lớn tuổi.
Mất ngủ vào ban đêm khiến nhiều người phải đối mặt với tình trạng buồn ngủ quá mức vào ban ngày. Theo thống kê, có đến 40% người lớn tuổi không ngủ đủ giấc, ảnh hưởng đến tim mạch, huyết áp, đường huyết, tâm thần và miễn dịch.
Các nhà nghiên cứu từ Bệnh viện Brigham and Women's, Trường Y Đại học Harvard, 5 trường đại học lớn ở Mỹ đã tiến hành phân tích dữ liệu từ hơn 6.071 người tham gia, ở độ tuổi trung bình hơn 48. Sau đó, các dữ liệu này được đối chiếu để tìm ra mối liên hệ giữa mức độ các chất trong máu với mức độ buồn ngủ ban ngày.
Kết quả đã phát hiện axit béo omega-6 có khả năng cải thiện chất lượng giấc ngủ, từ đó giảm buồn ngủ vào ban ngày.
Cụ thể, những người có mức omega-6 cao trong máu - một loại chất béo không bão hòa đa (PUFAs) - thường ít bị buồn ngủ vào ban ngày hơn.
Kết quả này tương đồng với các nghiên cứu trước đây, cho thấy axit béo omega-6 giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ và giảm buồn ngủ vào ban ngày.
Như vậy chế độ ăn giàu omega-6 có thể liên quan đến chất lượng giấc ngủ tốt hơn và giảm buồn ngủ vào ban ngày.
Axit béo omega-6 có ở đâu?
Omega-6 là axit béo thiết yếu, cơ thể không tự sản xuất được, có nhiều trong các loại hạt (gồm cả quả hạch như hạt điều, óc chó… và cả hạt giống như hạt lanh, hạt chia), dầu thực vật và cá béo.
Tôi và bạn trai yêu nhau cũng được gần năm, chúng tôi đã có quan hệ tình dục với nhau. Tôi yêu anh, nhưng có một điều là trong quan hệ tình dục, anh luôn khiến tôi cảm thấy mất hứng , khi vào cuộc "yêu", anh luôn im lặng, cho dù tôi có cố gắng gợi ý anh mở lời, cho dù tôi chỉ cần anh nói bâng quơ bất kỳ chuyện gì cũng được.
Ban đầu là cảm giác thất vọng, và giờ tôi đang dần có thêm cảm giác bất an. Tôi không biết bạn trai yêu tôi hay chỉ làm điều đó như nghĩa vụ?
Bất đồng quan điểm trong chuyện chăn gối là vấn đề vẫn thường xảy ra giữa các cặp đôi yêu nhau. Một số người thích làm tình khi có các âm thanh lãng mạn, có thể là sự thầm thì to nhỏ từ nửa kia, một câu nói phấn khích hay đơn giản chỉ là một câu tán dương người bạn đời xinh đẹp… trong khi những người khác theo đuổi và tôn thờ sự im lặng, họ muốn được cảm nhận. Do đó, bạn không cần băn khoăn xem là đối tác có hay không yêu mình.
Thật khó để cho người bạn đời kia thoát ra khỏi phương thức "hứng khởi" tự nhiên của anh ta và đáp ứng nhu cầu của bạn. Tuy nhiên, với nỗ lực và mong muốn được hiểu biết lẫn nhau, bạn có thể tìm được cách đồng nhất để được hạnh phúc.
Đàn ông từ khi còn nhỏ đã biết tự học cách kiềm chế cảm xúc của bản thân. Do đó, bạn sẽ cần một quá trình lâu dài để bắt đầu khuyến khích họ giải phóng cảm xúc của mình khi "yêu", nếu anh ta quá căng thẳng, có thể nhờ hỗ trợ từ rượu nhưng không nên quá lạm dụng.
Hãy bắt đầu bằng các cuộc trò chuyện thân mật từ bên ngoài phòng ngủ trước khi bạn gợi ý cho anh ta trên giường.
Tôi đồng ý với bạn rằng nếu sự im lặng kéo dài trong đời sống tình dục, nó sẽ giết dần, giết mòn tình yêu của hai người. Không ai có thể chịu đựng được sự đơn độc như vậy trong thời gian dài. Bạn muốn bạn trai mình phải hưng phấn, do đó bạn hãy truyền lửa của mình cho anh ta.
Đối với nhiều cặp đôi, tình dục vẫn là một chủ đề khó khăn và ngượng ngùng khi đề cập đến, đặc biệt là về phía nữ giới, khi muốn đòi hỏi một điều gì đó từ bạn tình nhưng lại lo sợ "mất phẩm cách" nên chọn cách im lặng và buông xuôi. Điều đó là liều thuốc độc giết chết mối quan hệ của họ.
Bỏ qua những lo lắng và "cái tôi" của bạn, hãy đề cập và trao đổi thẳng thắn vấn đề này với bạn trai bạn trước khi những thói quen đó không thể thay đổi.
Bạn có thể thử đề cập đến vấn đề với bạn trai vào ngày cuối tuần, bởi vì nó sẽ dễ dàng hơn để thử một cái gì đó mới khi bạn có nhiều thời gian và không gian.